Familienstichting in het buitenland

Een familienstichting in het buitenland kan sterk zijn voor vermogensbescherming, opvolgingsplanning en internationale structurering, maar fiscaal is dit geen standaardroute naar lagere belasting. Juist voor ondernemers en families met een band met Duitsland ontstaan snel risico’s rond schenkbelasting, toerekening van inkomen, vestigingsplaats en meldplichten. Wie pas achteraf laat toetsen, betaalt vaak onnodig veel.

Schippke & Partner Wirtschaftskanzlei AG begeleidt dit traject van analyse tot implementatie. Daarbij kijken we niet alleen naar het recht van de gekozen jurisdictie, maar vooral naar de vraag wat de structuur netto oplevert nadat Duitse belastingregels volledig zijn toegepast.

Wanneer een buitenlandse familienstichting echt zinvol is

Een buitenlandse familienstichting is vooral interessant als er een echte internationale situatie is. Denk aan familievermogen in meerdere landen, toekomstige emigratie, grensoverschrijdende bedrijfsstructuren of de wens om governance en opvolging strakker vast te leggen dan binnen een klassieke privéstructuur. Sommige landen bieden meer flexibiliteit in statuten, bestuur en bescherming van het vermogen. Voor internationale vermogensstructuren en deelnemingen kan een Familienstiftung als Holding een passende vorm zijn.

Dat voordeel bestaat alleen als de structuur ook fiscaal standhoudt. Een buitenlandse stichting mag dus nooit uitsluitend worden gekozen vanwege een verondersteld belastingvoordeel. De juridische opzet, de feitelijke aansturing en de positie van de begunstigden moeten vanaf het begin kloppen. Zorg daarom dat je de Voraussetzungen für die Gründung volledig in kaart hebt. Houd daarnaast rekening met opstart- en beheerkosten per jurisdictie en informeer je tijdig over de Kosten einer Familienstiftung.

De eerste fiscale toets bij de inbreng van vermogen

Bij de overdracht van vermogen naar een familienstichting begint het fiscale werk direct. Vanuit Duits perspectief wordt de inbreng in beginsel als een schenking behandeld, met name in het kader van § 7 Abs. 1 Nr. 8 ErbStG. Bij een binnenlandse familienstichting kan onder voorwaarden het Steuerklassenprivileg van § 15 Abs. 2 Nr. 1 ErbStG relevant zijn. Daarbij wordt gekeken naar de relatie van de meest ver verwijderde begunstigde. Een praktische vergelijking van het oprichtingsproces en de verschillen tussen binnen- en buitenland vind je onder Familienstiftung gründen.

Voor een buitenlandse familienstichting ligt dat ongunstiger. De Europese rechtspraak heeft bevestigd dat Duitsland het privilege niet automatisch hoeft toe te passen op buitenlandse stichtingen. In de praktijk leidt dat regelmatig tot Steuerklasse III, met lagere vrijstellingen en hogere belastingdruk. Zeker bij grotere vermogens of bij de overdracht van aandelen is dat een beslissend verschil. Voor ondernemingsvermogen kunnen soms verzachtingen mogelijk zijn, maar alleen na een zeer precieze toetsing van de structuur en de activa.

§ 15 AStG: wanneer inkomen toch aan jou wordt toegerekend

Een van de belangrijkste risico’s bij een familienstichting in het buitenland is § 15 AStG. Lees ook Nachteile und Fallstricke voor typische valkuilen. Deze regeling kan ertoe leiden dat de Duitse fiscus door de stichting heen kijkt. Dan wordt het inkomen van de stichting niet afgewacht tot uitkering, maar direct toegerekend aan de oprichter of aan de begunstigden. Het grote nadeel is duidelijk: het gewenste uitstel van belasting valt weg, terwijl het vermogen formeel wel in de stichting zit.

Dat raakt vooral structuren die op papier zelfstandig lijken, maar waarbij de familie feitelijk nog steeds te veel invloed of toegang heeft. Ook opgepotte winsten kunnen dan fiscaal relevant worden. De toegerekende inkomsten worden in dit kader in de regel behandeld als inkomsten uit kapitaal, terwijl buitenlandse belasting soms slechts beperkt verrekenbaar is. Daardoor kan een dubbele of in ieder geval veel zwaardere belastingdruk ontstaan dan vooraf was verwacht.

Er bestaat wel een belangrijke uitzondering in § 15 Abs. 6 AStG. Die kan met name spelen bij een stichting met zetel of feitelijke leiding in een EU- of EER-staat, zoals in bepaalde gevallen Liechtenstein. Dan moet wel overtuigend kunnen worden aangetoond dat oprichter en begunstigden juridisch en feitelijk niet vrij over het vermogen kunnen beschikken en dat voldoende informatie-uitwisseling met de belastingautoriteiten mogelijk is. Dit is dus geen formaliteit, maar een bewijsvraag die de hele structuur draagt.

Risico’s rond vestigingsplaats, Erbersatzsteuer en meldplichten

Een buitenlandse familienstichting blijft niet automatisch buiten het Duitse fiscale bereik. Als de feitelijke leiding in Duitsland ligt, bijvoorbeeld omdat besluiten structureel vanuit Duitsland worden genomen, kan de beoogde buitenlandse positie onder druk komen te staan. Daarmee verdampen vaak precies de voordelen waarvoor de stichting ooit is opgezet.

Daarnaast wordt de Erbersatzsteuer, ook vaak Ersatzerbschaftsteuer genoemd, in de praktijk te laat meegenomen. Ook bij grensoverschrijdende structuren moet worden beoordeeld of en wanneer deze langetermijnheffing toch relevant kan worden. Verder spelen meldplichten, onder meer richting de Duitse fiscus, een grote rol. Denk aan informatie over de structuur, de betrokken personen, buitenlandse rekeningen en fiscale bewijsstukken. Zonder sluitende documentatie is een goede internationale stichting verdedigbaar noch efficiënt.

Zo begeleiden wij dit traject

Bij Schippke & Partner krijg je geen standaardadvies, maar een 1-op-1 beoordeling van jouw familie-, vermogens- en ondernemingssituatie. Vanuit Obbürgen begeleiden wij cliënten bij de keuze van de juiste jurisdictie, de fiscale modellering van de inbreng, de toetsing aan § 15 AStG, de afstemming met buitenlandse adviseurs en de praktische implementatie.

Je krijgt daarbij de diepgang van internationale fiscale expertise, maar met de snelheid en persoonlijke begeleiding van een boutique-kantoor. Ons doel is een juridisch robuuste structuur die je belastingdruk waar mogelijk verlaagt, vermogen duurzaam beschermt en toekomstige bewegingsvrijheid vergroot.

Veelgestelde vragen over buitenlandse familienstichtingen

Is een familienstichting in het buitenland automatisch fiscaal voordeliger?

Nee. In veel gevallen is juist het tegenovergestelde waar als de structuur niet goed wordt opgezet. Vooral schenkbelasting bij de inbreng, Steuerklasse III en de toerekeningsregels van § 15 AStG kunnen het verwachte voordeel volledig tenietdoen.

Moet ik erfbelasting betalen over vermogen in het buitenland?

Ja, dat kan zeker. Voor de Duitse erfbelasting en schenkbelasting is niet alleen de ligging van het vermogen beslissend, maar ook de woonplaats van erflater, schenker of verkrijger en de vraag of sprake is van onbeperkte belastingplicht. Buitenlands vermogen valt dus niet automatisch buiten beeld.

Is Liechtenstein nog steeds een bruikbare locatie?

Liechtenstein kan in bepaalde gevallen geschikt zijn, vooral omdat de uitzondering van § 15 Abs. 6 AStG binnen de EER relevant kan zijn. Toch is het geen standaardoplossing. De feitelijke inrichting, de macht van de familie en de informatie-uitwisseling blijven doorslaggevend.

Wanneer moet ik een buitenlandse stichting laten toetsen?

Altijd vóór de inbreng van vermogen, en zeker vóór emigratie, bedrijfsverkoop of een grote stap in de opvolgingsplanning. Zodra de overdracht eenmaal heeft plaatsgevonden, zijn fiscale fouten vaak alleen nog duur of beperkt te herstellen.